emocje definicja rodzaje emocji

Emocje definicja oraz rodzaje emocji

Emocja, czyli termin nad którego precyzyjnym znaczeniem  zastanawiają się zarówno psychologowie jak i filozofowie przez ostatnie dekady. Są setki emocji, ich barw, odmian rodzajów i niuansów. W istocie rzeczy, wg Daniela Golemana, jest dużo więcej subtelnych odcieni emocji niż słów na ich określenie. Ten artykuł stanowi wstęp do obszernego tematu jakim są emocje. Zapraszam Cię najpierw do części emocje definicja, a następnie do  rodzajów emocji. Na samym końcu artykułu znajdziesz ciekawostkę o emocjach charakterystycznych dla wszystkich kultur na świecie.

 

Zastanawiałaś się czasem, po co w ogóle Ci emocje? Przecież czasem mogą wziąć nad Tobą górę, może kosztować sporo wysiłku, żeby nad nimi zapanować. Mają też wpływ na Twoje zachowanie – i właśnie na tym ostatnim chciałabym się skupić. Socjologowie mówią, że emocje kierują Tobą wtedy, kiedy masz stawić czoła zadaniom i wyzwaniom zbyt ważnym, aby zmierzenie się z nimi pozostawić samemu rozumowi. Dzieję się tak wówczas, gdy zagraża Ci niebezpieczeństwo, gdy mimo niepowodzeń z uporem dążysz do celu, gdy starasz się zdobyć partnera, gdy zawierasz z nim związek i tworzysz rodzinę. Brzmi wystarczająco przekonująco? 🙂

 

Emocje definicja

Zacznę od przytoczenia Ci podstawowej definicji emocji. Poniżej znajdziesz dwa zestawienia, pierwsza to definicja słownikowa, druga natomiast interpretacja autora książki “Inteligencja Emocjonalna“.

 

“Każde poruszenie czy zakłócenie umysłu, uczucia, namiętności; każdy stan wzburzenia albo podniecenia psychicznego.” – Oxford English Dictionary

 

“Emocja odnosi się do uczucia i związanych z nim myśli, stanów psychicznych i biologicznych oraz zakresu skłonności do działania.” – Daniel Goleman

 

Badacze próbują dojść do porozumienia na temat tego, które emocje uważać można za podstawowe – ów błękit, czerwień i żółcień uczucia, z której odpowiedniej mieszaniny powstają wszystkie inne barwy. Niektórzy teoretycy grupują emocje w podstawowe rodziny (nie wszyscy zgadzając się z ich propozycjami, jak to zwykle w świecie bywa).  Idąc za najczęściej proponowanym podziałem, można wyróżnić 8 podstawowych emocji wraz z wybranymi członkami danej rodziny.

 

Podstawowe rodzaje emocji

Poniższa lista nie jest z pewnością wyczerpującym wykazem różnych kategorii emocji. Stanowi jednak bazę, od której możesz wyjść do dalszych rozważań oraz poznawania kolejnych odcieni emocji.

  • ZŁOŚĆ – furia, wściekłość, uraza, gniew, irytacja, oburzenie, animozja, niechęć, obraźliwość, wrogość
  • SMUTEK – żal, przykrość, boleść, melancholia, użalanie się nad sobą, zniechęcenie, przygnębienie
  • STRACH – niepokój, obawa, nerwowość, zatroskanie, konsternacja, zaniepokojenie, onieśmielenie, strachliwość, bojaźń, trwożliwość, popłoch, przerażenie
  • ZADOWOLENIE – szczęście, przyjemność, ulga, błogość, rozkosz, radość, uciecha, rozrywka, duma, przyjemność zmysłowa, miły dreszczyk, uniesienie, zaspokojenie, satysfakcja, euforia, zaspokojenie kaprysu, ekstaza
  • MIŁOŚĆ – akceptacja, życzliwość, ufność, uprzejmość, poczucie bliskości, oddanie, uwielbienie, zaślepienie, agape (miłość niebiańska)
  • ZDZIWIENIE – wstrząs, zaskoczenie, oszołomienie, osłupienie, zdumienie
  • WSTRĘT – pogarda, lekceważenie, nieprzychylność, brzydzenie, odraza, niesmak, awersja
  • WSTYD – poczucie winy, zażenowanie, zakłopotanie, wyrzuty sumienia, upokorzenie, żal z powodu tego, co się zrobiło, hańba, skrucha

W centrum każdej takiej rodziny znajduje się podstawowe “jądro” emocjonalne, z którego rozchodzą się w niezliczonych mutacjach fale spokrewnionych z nim emocji. Zewnętrzne kręgi tworzą nastroje, które są bardziej stłumione i utrzymują się dłużej niż emocje. Za nastrojami znajdują się temperamenty, czyli stan gotowości do wywołania danej emocji lub nastroju. Jeszcze dalej rozciągają się  zaburzenia emocjonalne.

 

Emocje w różnych kulturach na świecie

Badania prowadzone przez Paula Ekmana pokazują, że istnieje pewna grupa emocji występująca u wszystkich ludzi na świece, tzw. emocje osiowe. Odkrył, że we wszystkich kulturach rozpoznawane po wyrazie twarzy są następujące 4 emocje: strach, złość, smutek i zadowolenie. Dotyczy to zarówno ludów nieznających kina ani telewizji, co posuwa do wniosku, że te 4 emocje są uniwersalne. W każdym zakątku Ziemi rozpoznaje się bez trudu te same podstawowe emocje. Najprawdopodobniej już Darwin był pierwszą osobą, która zauważyła uniwersalny charakter wyrazu emocji na twarzy. Potraktował to jako dowód, że siły ewolucji wycisnęły wzory tych sygnałów w naszym ośrodkowym układzie nerwowym.

 

Każda emocja daje Ci szczególną, inną od pozostałych gotowość do działania, każda popycha Cię w kierunku zachowań, które okazały się skuteczne w określonych, powtarzających się sytuacjach, kiedy ludzie musieli sprostać wyzwaniom, jakie rzucało im życie.  Ponieważ takie sytuacje powtarzały się przez cały okres ewolucji naszego gatunku, znaczenie, jakie repertuar emocjonalny miał dla naszego przetrwania, zostało potwierdzone faktem wdrukowania ich w nasz system nerwowy jako wewnętrznych, automatycznych skłonności ludzkiego serca.

 

Na sam koniec chciałabym Cię zapytać,co sobie zabierasz z dzisiejszego artykułu?

Jakich emocji najczęściej doświadczasz? Jakich chciałabyś doświadczać więcej?

Jaki wpływ mają emocje na proces podejmowania przez Ciebie decyzji?

 

Zajrzyj do kategorii Rozwój osobisty po więcej inspirujących treści.

 

 

Artukuł napisany na podstawie: D. Goleman, Inteligencja emocjonalna

Facebook Comments